Camera Mundo - Independent Film Festival - Edition Brasil

Camera Mundo Program thema's

kleur thema groenO Anti-Herói Brasileiro - De Braziliaanse Antiheld

De antiheld heeft altijd acte de presence gegeven in de Braziliaanse cultuur. In de jaren 30 maakte één van de bekendste antihelden uit het Noordoosten van Brazilië zijn intrede, Virgulino Ferreira da Silva, beter bekend als Lampião. Lampião was de meest gezochte en gevreesde misdadiger in het gebied en schreef geschiedenis in heel Brazilië door zijn omstreden manier van aanpak die hem tot een mythe maakte. Tot op de dag van vandaag wordt er over hem gesproken in Braziliaanse gezegdes en uitspraken.

In een land waar onrechtvaardigheid, corruptie en geweld gewoon zijn, is het niet moeilijk om te begrijpen waarom de antiheld die tegen de gevestigde orde in gaat en weigert de agenda van de overheid te respecteren, zoveel faam verwerft. Sterker nog, de antiheld vertegenwoordigt het Braziliaanse volk, de noodkreet van de gewone mensen die een alternatief zoeken voor een harde werkelijkheid. De Braziliaan identificeert zich met het charismatische karakter en de creativiteit die deze antihelden bezitten om problemen op te lossen.

Het onvermogen van Brazilië om politiek correcte helden voort te brengen, zoals dat in Hollywood gebeurt, heeft de status en de waarde van de antiheld verhoogd. Het gebrek aan “supermannen” resulteerde in een held gecreëerd door het Braziliaanse volk zelf. Een held die voor rechtvaardigheid vecht, zelfs al gaat dat vaak (of bijna altijd) gepaard met een tikkeltje egoïsme en de in Brazilië zo beroemd geworden ‘malandragem’ (schurkerij).

Het is dus geen wonder, maar zeker niet onbelangrijk, dat de gevestigde culturele uitingen als de literatuur en filmwereld de antihelden op een grappige en bijna naïeve manier zijn gaan neerzetten. De antiheld Jeca Tatu, gecreëerd door de Braziliaanse verhalenschrijver Monteiro Lobato werd vertegenwoordigd in de media door Mazzaropi en bewoog niet alleen de Braziliaanse maatschappij, maar ook de politiek van het land.

De Braziliaanse antiheld is meer dan belangrijk, hij is broodnodig. Zijn bestaan vermindert het sterke gevoel van onmacht om de confrontatie aan te gaan met de problemen die de regeringspolitiek voortbrengt. Daarbij is hij essentieel in het brengen van een sprankje hoop bij het Braziliaanse volk.

Leia em Português

O anti-herói brasileiro

A figura do anti-herói sempre esteve presente na cultura brasileira. Nos anos 30 surgia no Nordeste um dos grandes anti-heróis do país, Virgulino Ferreira da Silva, mais conhecido como Lampião. Um dos criminosos mais procurados e temidos naquela região e com repercussão na história do Brasil. Lampião rapidamente ganhou fama em todo o país e se tornou um mito. Ainda hoje muito se fala sobre seus feitos e suas andanças.

Em um país repleto de injustiças, corrupção e violência, não é difícil entender o porquê da importância de um herói que vai contra o estabelecimento e não representa a agenda do governo ou das instituições responsáveis pela segurança pública. Pelo contrario, o anti-herói brasileiro representa na verdade, as necessidades do povo, uma alternativa diante de uma realidade dura. Outro fator que cativa com relação a esses heróis nada convencionais, é o aspecto muitas vezes carismático e a capacidade criativa de lidar com problemas, características que facilitam aos brasileiros identificarem-se com eles.

A dificuldade do país em produzir heróis politicamente corretos, como acontece em Hollywood, valorizou e fortaleceu a figura do anti-herói. A falta de “super-homens” acabou resultando na criação de um herói do povo. Um herói disposto a fazer justiça própria, mesmo que às vezes (ou quase sempre) ele aja de acordo com seus próprios valores e use de um pouco da famosa malandragem brasileira.

Porém, não menos importante que os “justiceiros”, a literatura e o cinema brasileiro criaram o anti-herói cômico e quase ingênuo. O caipira Jeca Tatu criado por Monteiro Lobato foi representado na mídia por Mazzaropi; e mexeu não só com a sociedade brasileira, mas com a política do país.

O anti-herói no Brasil é mais do que importante, ele é necessário. Sua existência suaviza o forte sentimento de impotência frente às dificuldades da política governamental no enfrentamento de problemas, além de devolver ao povo um senso de esperança.